|
Co to są komórki macierzyste?
Komórki macierzyste - w odróżnieniu od zwykłych komórek zdolne są do samo odnowy
i różnicowania się, dzięki czemu dają początek wszystkim innym komórkom naszego
organizmu np. tkance kostnej, mięśniowej. Komórki macierzyste występują w organizmie
człowieka przez całe jego życie m.in. w szpiku kostnym, jelitach, krwi, tkance
nerwowej. Jednak komórki zawarte w krwi pępowinowej posiadają pewne unikalne cechy.
- są bardziej pierwotne i mniej ukierunkowane niż komórki pochodzące z organizmu
dorosłego człowieka
- z reguły nie zawierają komórek nowotworowych, które mogą powstać w trakcie życia
człowieka w wyniku oddziaływania środowiska zewnętrznego
W jaki sposób krew pępowinowa może pomóc mojemu dziecku?
Obecnie komórki macierzyste wykorzystywane są w leczeniu około 70 chorób. Używane
są one jako materiał do przeszczepu po radioterapii i/lub chemioterapii w wyniku,
których obok komórek nowotworowych niszczone są także zdrowe komórki. Zadaniem
przeszczepianych komórek macierzystych jest zregenerowanie i odtworzenie układu
odpornościowego pacjenta. Za pomocą komórek macierzystych oprócz chorób nowotworowych
leczy się również dziedziczne choroby krwi i układu immunologicznego, a także
genetycznie uwarunkowane zaburzenia metaboliczne. Dostęp do własnych zamrożonych
komórek macierzystych likwiduje długotrwały proces poszukiwania odpowiedniego dawcy,
jak również praktycznie eliminuje możliwość wystąpienia powikłań i odrzuceń po
przeszczepie.
Czy krew pępowinowa mojego dziecka może być wykorzystana do
ratowania zdrowia pozostałych członków rodziny?
Istnieje duże prawdopodobieństwo (50%), że krew pępowinowa dziecka będzie
odpowiednia pod względem zgodności tkankowej (HLA) do zastosowania jako materiał do
przeszczepu dla pozostałych członków najbliższej rodziny (rodzeństwa, rodziców).
Komórki macierzyste pobrane z krwi pępowinowej jako mniej dojrzałe i ukształtowane
pozwalają na mniej precyzyjne dobranie dawcy niż w przypadku przeszczepu szpiku
kostnego. Zwiększa to szanse na pozytywny przebieg terapii.
Jakie są perspektywy wykorzystania komórek macierzystych?
Liczne badania nad zastosowaniem komórek macierzystych w leczeniu chorób wskazują,
że w przyszłości uda się rozwiązać wiele problemów stojących przed dzisiejszą
medycyną.
Prowadzone badania zmierzają w dwóch zasadniczych kierunkach:
- Regeneracyjne zastosowanie komórek macierzystych w takich chorobach, jak cukrzyca,
choroba Alzheimera, choroba Parkinsona, choroby serca i wątroby, urazy rdzenia
kręgowego, uszkodzeń rogówki.
- Wykorzystanie tzw. komórki macierzystej mezenchymy, która posiada zdolności do
przekształcania się w komórkę dowolnego typu. Pozwoli to prawdopodobnie w
przyszłości na uzyskanie w warunkach laboratoryjnych "części zamiennych"
takich jak wątroba, serce itp.
Co to jest "przeszczep przeciwko gospodarzowi" (GvHD)?
Jest to sytuacja, w której po przeprowadzonym przeszczepie szpiku kostnego lub
komórek macierzystych organizm biorcy rozpoznawany jest jako obcy, co prowadzi do
powikłań potransplantacyjnych. Przeszczepione komórki zaczynają wytwarzać
przeciwciała walcząc w ten sposób z komórkami biorcy. W trakcie przebiegu choroby
podaje się pacjentom leki osłabiające odporność oraz duże dawki sterydów. Choroba
"przeszczep przeciwko gospodarzowi" przyjmuje różne postacie, a niekiedy w
szczególnie ostrych postaciach kończy się śmiercią pacjenta.
Komórki macierzyste krwi pępowinowej są mniej aktywne immunologicznie, niż komórki
szpiku kostnego, więc ich wprowadzenie do organizmu pacjenta wiąże się z mniejszym
ryzykiem choroby "przeszczep przeciwko gospodarzowi", a jej ewentualny przebieg
jest mniej nasilony.
Co to jest zgodność HLA?
Aby przeszczep był udany, musi istnieć znaczna zgodność dawcy i biorcy w zakresie
antygenów zgodności tkankowej (HLA). Zgodność tą określa się poprzez porównanie
sześciu głównych protein nazywanych antygenami układu HLA. Za optymalną uważana jest
zgodność 5 lub 6 antygenów HLA jednak w odróżnieniu od przeszczepów szpiku kostnego
w przypadku przeszczepów krwi pępowinowej wystarczająca jest zgodność 3 z 6
antygenów.
|
